Zo test je op toegankelijkheid voor gebruikers met een beperking

Een toegankelijke website zorgt ervoor dat iedereen kan vinden wat ze nodig hebben, ook mensen met een visuele, gehoor-, motorische of cognitieve beperking. In dit uitgebreide artikel leer je in eenvoudige taal hoe je kunt controleren of jouw site toegankelijk is. We behandelen handmatige controles, automatische tools, richtlijnen uit de WCAG en praktische voorbeelden. Zo maak je je website stap voor stap beter bereikbaar voor álle bezoekers.

1. Wat is webtoegankelijkheid?

Webtoegankelijkheid betekent dat mensen met verschillende beperkingen je website zonder problemen kunnen gebruiken. Denk aan:

• Blinden en slechtzienden die een schermlezer gebruiken
• Doven of slechthorenden die video’s bekijken zonder geluid
• Mensen met motorische beperkingen die alleen het toetsenbord gebruiken
• Mensen met cognitieve beperkingen die helder gestructureerde content nodig hebben

2. Waarom toegankelijkheid belangrijk is

• Sociale verantwoordelijkheid: iedereen verdient gelijke toegang tot informatie.
• Wettelijke verplichtingen: in veel landen gelden wetten zoals de Nederlandse Toegankelijkheidswet.
• Bereik en conversie: een toegankelijke site bereikt meer mensen en kan de conversie verhogen.
• SEO-voordeel: zoekmachines waarderen goede structuur en semantiek, wat samengaat met toegankelijkheid.

3. De WCAG-richtlijnen in het kort

De internationale Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) helpen je stap voor stap. Ze bestaan uit vier principes:

1. Waarneembaar (Perceivable): content moet zichtbaar of hoorbaar zijn.
2. Bedienbaar (Operable): navigatie en bediening moet met toetsenbord en andere hulpmiddelen werken.
3. Begrijpelijk (Understandable): tekst en bediening moeten duidelijk en voorspelbaar zijn.
4. Robuust (Robust): content moet werken met verschillende browsers en hulpmiddelen.

Lees meer op de officiële site: WCAG 2.1.

4. Automatische toegankelijkheidstools

Een snelle eerste check doe je met automatische scanners. Ze geven meteen feedback op technische fouten.

• WAVE Web Accessibility Tool – toont fouten en waarschuwingen.
• Accessibility Insights – Microsoft’s tool voor Windows en web.

Voer een scan uit op elke belangrijke pagina, noteer de fouten en prioriteer ze op ernst.

5. Handmatige controles

Naast tools is handmatig testen onmisbaar. Zo controleer je:

5.1 Keyboard-navigatie

Probeer je site zonder muis te bedienen:

• Kan je met Tab, Shift+Tab en Enter alle links en knoppen bereiken?
• Is de focus duidelijk te zien (bijvoorbeeld met een rand of achtergrondkleur)?

5.2 Schermlezer testen

Gebruik een gratis schermlezer zoals:

• NVDA (Windows)
  • nvaccess.org
• VoiceOver (macOS en iOS)
  • Ingeschakeld via Systeemvoorkeuren > Toegankelijkheid

Luister of je pagina logisch wordt voorgelezen, en of knoppen en invoervelden duidelijke labels hebben.

5.3 Kleurcontrast meten

Voldoende contrast tussen tekst en achtergrond is essentieel. Gebruik:

• Contrast Checker

WCAG vereist minimaal contrastratio 4.5:1 voor normale tekst.

5.4 Alt-teksten voor afbeeldingen

Elk <img>-element moet een beschrijvende alt="..." bevatten:

<img src="gebouw.jpg" alt="Vooraanzicht van kantoorgebouw met glazen gevel" />

Decoratieve afbeeldingen krijgen een lege alt: alt="" om schermlezers te ontlasten.

5.5 Structuur met headings

Gebruik koppen (<h1> tot <h6>) voor een logische hiërarchie:

<h1>Onze diensten</h1>
<h2>Webdesign</h2>
<h2>SEO-optimalisatie</h2>

5.6 Formulieren en labels

Zorg dat elk formulier-veld een <label> heeft:

<label for="email">E-mailadres</label>
<input type="email" id="email" name="email" />

Labels helpen schermlezers en vergroten klik- en touch-vlakken.

6. Toegankelijkheidsverklaring en roadmap

Publiceer een toegankelijkheidsverklaring met je doelen en achterstanden. Zo laat je zien dat je serieus werkt aan verbetering en voldoe je aan wettelijke eisen.

Voorbeeld: “Onze site voldoet aan WCAG 2.1 niveau AA, met uitzondering van…”

7. Integratie in je ontwikkelproces

Maak toegankelijkheid onderdeel van elke release:

• Vast onderdeel van code reviews
• Automatische checks in CI/CD pipelines (axe-core integraties)
• Regelmatig handmatig testen met screenreaders

8. Training en bewustwording

Zorg dat je team bekend is met toegankelijkheidsprincipes:

• Organiseer interne workshops en kennissessies
• Gebruik checklists bij ontwerp en ontwikkeling

9. Monitoring en beheer

Blijf je site monitoren:

• Gebruik uptime-monitoring met accessibility checks, zoals AccessLint
• Houd feedback van gebruikers bij, bijvoorbeeld via een contactformulier
• Plan periodieke audits

10. Succesverhaal: toegankelijk maken van een gemeentelijke site

Een Nederlandse gemeente herbouwde haar site met focus op WCAG 2.1 AA. Door contrast te verhogen, navigatie te vereenvoudigen en formulieren aan te passen, steeg de toegankelijkheidsscore van 70% naar 95%. Burgersteun en tevredenheid namen fors toe.

Conclusie

Toegankelijkheid is geen eenmalige klus, maar een continu proces. Met de juiste tools, handmatige controles en het volgen van WCAG-richtlijnen zorg je dat je website toegankelijk is voor iedereen. Begin vandaag nog met de stappen in deze gids en zet een belangrijke stap richting een inclusieve online omgeving.

Heb ik je goed geholpen?

Jouw bijdrage stelt mij in staat om meer artikelen te schrijven.

Ik doneer nu € 1,-